 SYNDROM UZALEŻNIENIA OD JEDZENIA ( ANOREKSJA,BULIMIA) - czyli zespół nałogowego zachowania jedzeniowego polegający na obsesyjnym, bezustannym zajmowaniu się jedzeniem, kształtem swojej sylwetki i ciężarem ciała. Cała niemal aktywność życiowa pacjenta skupia się wokół przymusu kontrolowania skuteczności podejmowanych działań zmierzających do zredukowania masy ciała. Postacie kliniczne syndromu uzależnienia - anorexia nervosa, bulimia nervosa łączy wspólny patognomoniczny (występujący jedynie w tych chorobach) objaw: nie rozpoznawanie zarówno fizjologicznego uczucia głodu jak i fizjologicznego stanu nasycenia pokarmem. Nałogowe zachowania jedzeniowe charakteryzuje brak wstrzemięźliwości w nadmiernym spożywaniu pokarmu lub/i utrata kontroli efektywności dietetycznych zabiegów odchudzających. Każdy rodzaj odchylenia od należnej masy ciała (wskaźnik masy ciała czyli BMI) jest objawem przymusu przyjmowania lub/i odmawiania pożywienia w odpowiedzi na potrzeby inne niż rzeczywiste odczuwanie głodu czy sytości.
ANOREXIA NERVOSA rozpoczyna się pozornie niegroźnym nastolatkowym odchudzaniem, które w sposób niezauważony przyjmuje postać samobójczego samo głodzenia. Myśli, emocje i działania zostają uwikłane w zachowania zmierzające do pomniejszenia masy ciała. W prawidłowo przebiegających procesach biologicznego dojrzewania pewien nadmiar ciała stanowi rezerwuar substratów niezbędnych dla wzrostu i stabilizowania układów regulacji hormonalnej organizmu. Wszelkie zabiegi naruszające rezerwy wyjściowych substratów metabolicznych w tym okresie zatrzymują procesy dojrzewania. Nawet jeżeli nastolatkowe nawyki odchudzania nie rozwiną w pełni klinicznego obrazu anoreksji, to wielomiesięczne niedobory pokarmowe upośledzają naturalny przebieg dojrzewania systemu kontroli metabolicznej ustroju, uszkadzając nieodwracalnie niektóre fizjologiczne funkcje organizmu.
Kryteria diagnostyczne anorexia nervosa wg DSM IV: 1. Ciężar ciała poniżej granicy wagi minimalnej dla wieku i wzrostu lub poniżej 85% wagi oczekiwanej wagi lub brak należnego przyrostu w okresie wzrastania. 2. Paniczny lęk przed przyborem masy ciała. 3. Zaburzenie postrzegania ciężaru i kształtu ciała. 4. Pierwotny brak miesiączki lub wtórny brak miesiączki / brak trzech kolejnych cykli miesiączkowych.
OBJAWY SOMATYCZNE ANOREXIA NERVOSA:
1. wychudzenie - postępujący zanik tkanek ciała;
2. sucha, łuszcząca się skóra;
3. zasinienie dłoni i stóp;
4. obrzęki dłoni, stóp i twarzy;
5. owłosienie typu lanugo l płodowe;
6. kruche, łamliwe włosy na głowie;
7. wypadanie włosów w dole pachowym i na wzgórku łonowym;
8. zwolnienie akcji serca;
9. niedokrwistość;
10. obniżone ciśnienie krwi ;
11. zwolnienie oddechów;
12. zanik miesiączkowania;
13. nietolerancja chłodu - paniczny lęk przed zimnem;
14. wzdęcia;
15. zaparcia;
16. zrzeszotnienie kości / osteoporoza.
OBJAWY PSYCHICZNE ANOREXIA NERVOSA:
1. spowolnienie psychoruchowe;
2. potrzeba izolacji;
3. nadwrażliwość na bodźce;
4. powrót do dziecięcych zachowań (wtórny infantylizm).
BADANIA DIAGNOSTYCZNE W PRZEBIEGU ANOREXIA NERVOSA:
1. EKG
2. RR
3. Morfologia krwi - rozmaz Schilinga i OB
4. Poziom żelaza w surowicy i poziom żelaza w krwince
5. Poziom elektrolitów
6. Krzywa cukrowa
7. Testy czynnościowe wątroby
8. Testy czynnościowe nerek
9. Ogólne badanie moczu
10. Kontrola stomatologiczna
11. Tomografia komputerowa głowy z cieniowaniem kontrastowym siodełko tureckie
NASTĘPSTWA ANOREXIA NERVOSA:
1. uszkodzenie wątroby (zanik, marskość);
2. uszkodzenie funkcji wydzielniczej nerek;
3. zmiany organiczne w Ośrodkowym Układzie Nerwowym;
4. zrzeszotnienie kości (osteoporoza) , utrata zębów;
5. niepłodność;
6. dysfunkcje hormonalne - guzy tarczycy, hirsutyzm (owłosienie typu męskiego);
7. zmętnienie rogówki;
8. łysienie;
9. defekt metaboliczny - spowolnienie przemiany materii.
U głodzących się dziewcząt/kobiet, które nie rozwinęły w pełni klinicznego obrazu anorexia nervosa nie dochodzi do ujawnienia wszystkich w/w powikłań. Jednak długotrwałe pozbawienie niezbędnych węglowodanów powoduje zniszczenie komórek, które wymagają stałej dostawy glukozy - są to komórki wątroby, mózgu i nerek jako najbardziej wrażliwe na niedobory glukozy. Zakres dewastacji głodowej narządów i organów ciała ujawnia się w pełni dopiero kilka lat po przebytym epizodzie głodzenia.
Pomyślnie zakończona ciąża nie oznacza jeszcze pełnego wyzdrowienia. Oznacza tylko, ze ciąża przebiegała w warunkach szczególnego ryzyka, a wszelkie towarzyszące jej powikłania np. znaczna utrata krwi przy porodzie zwiększa ryzyko organicznego uszkodzenia struktur układu podwzgórzowo-przysadkowego. Następstwa nawet kilkumiesięcznego głodzenia ujawniają się po wielu latach niespodziewanym załamaniem systemu kontroli metabolicznej w stanach przeciążenia organizmu chorobą lub wyczerpaniem fizycznym.
Głodzenie osłabia nie tylko w okresie intensywnego odchudzania, ale odciska swoje piętno utrwalonej "słabości" ciała, obniżonej odporności i zmniejszenia wydolności systemu regulacji metabolicznej homeostazy. Pomimo zaprzestania głodzenia pozostaje na trwałe nie ustający lęk przed ponownym przyborem masy ciała albo rozpaczliwa rezygnacja i poddanie się postępującym przyrostom tkanki tłuszczowej. Walka z jedzeniem i z własnym tłuszczem pochłania całą niemal energię, intelekt i zaradność kobiety młodej i potencjalnie zdolnej do założenia rodziny, podjęcia pracy, rozwinięcia kariery zawodowej. Przebyty epizod anorektyczny pozostawia więc stygmat kobiety ułomnej, zawsze uważającej na jedzenie, z poczuciem słabości i potrzebą kontrolowania naturalnych impulsów głodu. Pokarm smakowity oraz własne ciało będą odtąd jej największymi wrogami, którzy nie opuszczają jej ani na chwilę.
Do rodziców zaniepokojonych zachowaniami jedzeniowymi dzieci.
1. Czy w krótkim czasie córka znacznie straciła na wadze?
2. Czy dziecko dąży do osiągnięcia jakiejś wagi, a skoro się tylko to uda, znowu ustawia sobie następny próg?
3. Czy narzeka, że czuje się gruba, chociaż jest chuda jak patyk?
4. Czy nie przyznaje się do uczucia głodu, choć je bardzo mało?
5. Czy spędza dużo czasu w samotności i woli jeść sama?
6. Czy ma obsesję na punkcie ćwiczeń fizycznych?
7. Czy zatrzymała się u niej miesiączka?
8. Czy wygląda na coraz bardziej nieszczęśliwą i przygnębioną?
9. Czy wykazuje szczególny zapał do nauki?
Jeżeli zauważycie takie zachowania natychmiast zgłoście się do lekarza psychiatry, być może Wasze dziecko cierpi na anoreksję!!!
Elżbieta Lipnicka |
